2 augustus 2016
Home Nieuws Oud-premier en marine-veteraan Piet de Jong overleden

Oud-premier en marine-veteraan Piet de Jong overleden

Op woensdag 27 juli jongstleden overleed op 101-jarige leeftijd oud-premier Piet (P.J.S.) de Jong. Van 1967 tot 1971 was hij premier van het centrumrechtse kabinet van KVP, ARP, CHU (vormden in 1980 samen het CDA) en VVD. Voor zijn premierschap was De Jong staatssecretaris van Defensie (1959-1963) en minister van Defensie (1963-1967).

Marine

De Jong (links op de foto) ging in 1931 bij de marine en was tijdens de Tweede Wereldoorlog commandant van een onderzeeboot. In 1959 liet de toenmalige KVP-leider Carl Romme hem letterlijk van boord van een marineschip halen om hem naar Den Haag te brengen. Een helikopter pikte hem in een Schotse haven op en vloog hem over naar de Karel Doorman. Vanaf dit vliegdekschip vloog hij rechtstreeks naar Den Haag, waar hij enige dagen later tot staatssecretaris van Defensie (voor marinezaken) werd benoemd. Eigenlijk wilde hij helemaal geen politicus worden, maar admiraal.

De Jong beschikte over een groot relativeringsvermogen en een had gevoel voor droge humor. Tijdens zijn beëdiging tot staatssecretaris door koningin Juliana, van wie hij van 1955 tot 1958 adjudant was geweest, merkte hij op: “Majesteit, zo ziet u maar hoe een mens aan lager wal kan raken.”

Levensloop

Piet de Jong werd op 3 april 1915 geboren in een katholiek gezin in Apeldoorn en meldde zich na de middelbare school op zestienjarige leeftijd bij de Koninklijk Marine. Binnen drie jaar rondde hij zijn officiersopleiding af aan het Koninklijk Instituut voor de Marine (KIM) in Den Helder. Na enkele jaren varen op torpedobootjagers, werd hij in 1938 bij de onderzeedienst geplaatst. Op 13 mei 1940 week hij met de nog niet afgebouwde onderzeeboot O 24 uit naar Engeland en nam hij deel aan enkele gevechten, waarbij de O 24 verschillende Japanse en Italiaanse schepen tot zinken bracht. De Jong kreeg twee keer het Bronzen Kruis: in 1940 voor de evacuatie van de O 24 naar Engeland en in 1943 voor acties in de Middellandse Zee. Daarnaast ontving hij het Distinguished Service Cross, een met het Bronzen Kruis vergelijkbare Britse dapperheidsonderscheiding.

In 2008 gaf hij een lang interview aan het Veteraneninstituut. Over zijn bewogen oorlogsjaren vertelde hij: ‘’Ik ben met van alles beschoten, maar ben een enorme geluksvogel. Van aanvallen door Japanse jagers met dieptebommen tot [eigen] vuur dat werd geopend nabij Kaap de Goede Hoop door een Engelse kruiser. Ik was altijd blij het daglicht weer te zien’’.

“Verend opvangen”

Piet de Jong stond als commandant altijd pal voor zijn mannen, ook als de spanning voor sommige in de enge ruimte van een onderzeeboot te hoog werd. De Jong probeerde daar soepel mee om te gaan: “verend opvangen”, noemde hij dat in zijn eigen jargon. Op een dag meldde een machinist zich bij hem op de brug.  Die vertelde dat hij Stalin aan de telefoon had gehad. “Zo”, zei de Jong, “Hoe doe je dat?”. De machinist vertelde hem dat hij met zijn oor tegen de drukhuid van onderzeeboot sliep en dat Stalin hem dan ’s nachts door het water belde. “En wat zei die?”, vroeg De Jong. “Hij doet me de groeten!”, antwoordde de machinist. “Nou als je hem dan weer aan de telefoon krijgt doe hem dan ook de hartelijke groeten van mij”, reageerde De Jong. “Dat zou hij zeker doen”, verzekerde de machinist hem. Voor de zekerheid stuurde De Jong hem toch maar langs de ziekenboeg. De machinist heeft twee tochten niet meegevaren. Daarna was hij weer van de partij.

Hieronder kunt u naar een fragment uit onze interviewcollectie met Piet de Jong luisteren: ‘Ode aan de zee’:

Lees ook het verhaal van Piet de Jong op de website van Nationaal Comité 4 en 5 mei.

(Foto: collectie Nederlands Instituut voor Militaire Historie)