24 september 2015
Home Nieuws Meer begrip voor de onmogelijke situatie van Indiëgangers

Meer begrip voor de onmogelijke situatie van Indiëgangers

Historicus Remy Limpach haalt momenteel het nieuws met zijn nog niet gepubliceerde proefschrift, waarin hij het extreme geweld van de Nederlandse troepen in voormalig Nederlands-Indië “structureel” noemt. Hoe zit dat?

De overheid heeft buitensporig geweld in de jaren 1945-1949 jarenlang aangeduid met de term ‘excessen’, oftewel: iets dat incidenteel voorkwam. Criticasters beweerden juist dat het gebruik van extreem geweld van bovenaf werd opgelegd en onlosmakelijk deel uitmaakte van het optreden van de hele troepenmacht. Volgens Remy Limpach ligt de waarheid in het midden. Hij toont met zijn onderzoek dat de term ‘systematisch’ niet juist is, maar dat het gebruik van buitensporig geweld wel vaker voorkwam dan overheid en historici tot nu toe aannamen en meer verweven was met de aard van het optreden.

Martin Elands van het Kennis- en Onderzoekscentrum van het Veteraneninstituut is niet geschrokken van Limpachs conclusie: “Iedereen weet inmiddels dat de dekolonisatie van Nederlands-Indië een keiharde guerrillastrijd was, waarin tal van Indonesische groeperingen ook nog eens elkaar te lijf gingen. Alle partijen hebben zich daarin schuldig gemaakt  aan extreem geweld. En we vermoeden al langer – mede door de boeken, herinneringen en verhalen van Indiëveteranen zelf – dat extreem geweld ook aan Nederlandse zijde vaker is voorgekomen dan tot nu toe officieel werd onderkend.”

Oorzaak en gevolg

Limpach benadrukt in de pers dat zijn conclusie – dat het extreme geweld structureel van aard was – beslist níet impliceert dat een meerderheid van de veteranen hierbij betrokken was. In zijn onderzoek komen bovendien ook de oorzaken van de gewelddadigheden genuanceerd aan bod, en die lagen vaak buiten de invloedssfeer van de individuele militair. Martin Elands: “Veel Indiëveteranen waren daar zelf óók slachtoffer van. Denk bijvoorbeeld aan de slechte opleidingen en uitrusting, het gebrek aan inlichtingen en het soms desastreuze effect van jarenlange, uitputtende inzet op moreel en discipline. Denk ook aan een overambitieuze legerleiding die de vijand onderschatte in combinatie met troepentekorten. Dergelijke factoren hebben ontsporingen van geweld in de hand gewerkt.”

Elands denkt dat dit onderzoek zodoende ook tot meer begrip zal leiden voor de onmogelijke situatie waarin veel Indiëgangers destijds terechtkwamen. “Een confronterende en kritische terugblik op het eigen militair verleden is belangrijk. Zo’n onderzoek staat de waardering voor de Indiëveteranen als groep echter beslist niet in de weg. Jaarlijks blijkt dat weer tijdens de Nederlandse Veteranendag en uit publieke opiniecijfers. Niet voor niets heeft de minister-president onlangs tijdens de Indiëherdenking in Roermond die maatschappelijke waardering weer volmondig namens ons allen uitgesproken!”