Onderwijsproject

Een ontmoeting tussen leerlingen en een veteraan is vaak een vorm van 'levende geschiedenis', bijvoorbeeld wanneer een Indië- of Nieuw Guinea-veteraan in de klas op bezoek komt. Of een veteraan die in de jaren '80 deelnam aan de grote vredesmissie in Libanon. Maar het kan evenzeer gaan over meer recente periodes, denk bijvoorbeeld aan de uitzendingen naar Bosnië. Of heel actueel: over de missie in Afghanistan, want ook net afgezwaaide mannen en vrouwen doen mee.

De ontmoetingen leveren enthousiaste reacties op van leerlingen, van docenten en scholen, én van de deelnemende veteranen.

"Onderwijs dat uitdaagt om je in te leven in ervaringen en gevoelens van de ander en na te denken over vredesmissies en oorlogssituaties, burgerschap en democratische waarden" zo vatte onderwijsminister Van der Hoeven het samen bij de opening van het schooljaar 2005 - 2006.

Er zijn ruim honderd veteranen, van nagenoeg alle conflicten en missies waarbij Nederland betrokken was, beschikbaar als gastspreker. De veteranen zijn uitstekend in staat hun verhaal te vertellen en in te gaan op vragen. Dit altijd met respect voor de normen en waarden waar de school voor staat.

Voor wie is het project ‘Verhalen van veteranen’ bedoeld?

‘Verhalen van veteranen’ is in 2005 ontwikkeld door de Stichting Leerplan Ontwikkeling (SLO) in samenwerking met het Veteraneninstituut als een onderwijsproject voor 10- tot 15-jarigen. Anders gezegd: voor de groepen 7 en 8 van het Primair Onderwijs en de eerste drie klassen van het Voortgezet Onderwijs.

In de afgelopen vijf jaar hebben we gezien dat het project ook goed inzetbaar is in de bovenbouw van het Voortgezet Onderwijs en het MBO. Ook hebben veteranen al gastlessen verzorgd in het HBO.

Regelmatig ontvangen we verzoeken voor interviews met gastspreker-veteranen in het kader van profielwerkstukken (bovenbouw Voortgezet Onderwijs).

“Ik vond het zeer aangrijpend om te horen hoe die man zijn tijd daar heeft ervaren en dat hij daar nog steeds zoveel over weet. Ook dat hij daar nog steeds zo uitgebreid over kan vertellen. Ik heb er dan ook veel van opgestoken: dat je eerst dingen moet uitpraten, en hoe het er allemaal aan toe gaat in een oorlog. Ook heb ik geleerd wat voor effect het op je leven heeft als je wordt uitgezonden naar zo’n gebied.” Natalie, 3 HAVO.

Educatieve ondersteuning

Het onderwijsproject ‘Verhalen van veteranen’ is ontwikkeld door de Stichting Leerplanontwikkeling (SLO) in samenwerking met het Veteraneninstituut en wordt mogelijk gemaakt door steun van het ministerie van Defensie.

Inmiddels heeft het SLO een handreiking voor scholen en docenten - Het Educatief Arsenaal (2 MB) - samengesteld, ter voorbereiding op en ondersteuning van het bezoek van een veteraan. Het Educatief Arsenaal bevat informatie, lesmateriaal en werkvormen die de docent kan gebruiken om het educatieve en didactische rendement van het bezoek van de veteraan te vergroten.

De veteranen-gastsprekers
Er staan per begin 2012 ongeveer 200 veteranen ingeschreven als gastspreker. Alles bij elkaar hebben zij gediend bij alle krijgsmachtonderdelen, die de Nederlandse krijgsmacht kent: de Landmacht, de Luchtmacht, de Marine, de Mariniers en de Marechaussee. Het zijn veteranen sterk variërend in leeftijd, die elk verschillende oorlogen, conflicten of missies hebben meegemaakt. Nog een enkeling kan verhalen over zijn/haar ervaringen in de Tweede Wereldoorlog. Inmiddels staan er ook veteranen ingeschreven die de recente missie in Afghanistan hebben meegemaakt.

Deze gastsprekers dragen op vrijwillige basis bij aan ‘Verhalen van veteranen’. Belangrijkste motivaties van deze veteranen voor hun medewerking zijn:
• Het overdragen van een stuk (levende) geschiedenis
• Het delen van hun uitzendervaringen, inzicht in wat ze meegemaakt hebben
• Dat de prijs van vrede/veiligheid/conflicten niet vergeten wordt”